Zważyli Drogę Mleczną z rekordową dokładnością. Ostateczny wynik szokuje choćby astronomów

konto.spidersweb.pl 1 godzina temu

Udało się ustalić masę naszej galaktyki, Drogi Mlecznej. To najdokładniejszy pomiar w historii.

Ile waży galaktyka, w której żyjemy? To pytanie brzmi trochę abstrakcyjnie, ale astronomowie od lat próbują znaleźć na nie jak najdokładniejszą odpowiedź. Nie jest to łatwe zadanie. Droga Mleczna zawiera miliardy gwiazd, ogromne ilości gazu i pyłu, a także coś znacznie bardziej tajemniczego, ciemną materię, której nie możemy zobaczyć, ale której grawitację wyraźnie odczuwają inne obiekty.

Teraz naukowcy z międzynarodowej współpracy DESI przeprowadzili jedną z najdokładniejszych analiz masy naszej galaktyki. Badanie zostało opublikowane w internetowym repozytorium arXiv.

Więcej na Spider’s Web:

Ciemna materia przeważa

Astronomowie nie mogą po prostu postawić Drogi Mlecznej na kosmicznej wadze. Muszą wykorzystać prawa fizyki, a konkretnie grawitację. Im większa masa obiektu, tym silniej przyciąga on inne ciała. Można więc oszacować masę galaktyki, obserwując ruch gwiazd i mniejszych galaktyk znajdujących się pod wpływem jej przyciągania.

Zasada jest stosunkowo prosta. jeżeli gwiazda znajduje się bardzo daleko od centrum galaktyki, a mimo to porusza się z dużą prędkością, oznacza to, iż musi istnieć odpowiednio duża masa utrzymująca ją na takiej orbicie. Gdyby Droga Mleczna składała się wyłącznie z widocznych gwiazd, gazu i pyłu, jej grawitacja byłaby zbyt słaba, by wyjaśnić ruch wielu obserwowanych obiektów.

To właśnie jeden z najważniejszych dowodów na istnienie ciemnej materii. Nie emituje ona światła, nie odbija go i nie możemy jej bezpośrednio obserwować dzięki teleskopów. Wiemy jednak, iż oddziałuje grawitacyjnie. Według obecnych modeli stanowi zdecydowaną większość całkowitej masy Drogi Mlecznej.

Przeanalizowano ponad 10 tys. gwiazd

Za najnowszym pomiarem stoi międzynarodowy zespół naukowców współpracujących przy projekcie DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument). To zaawansowany instrument zamontowany na czterometrowym teleskopie Nicholasa U. Mayalla w Obserwatorium Kitt Peak w Arizonie. Jego głównym zadaniem jest badanie wielkoskalowej struktury Wszechświata, ale zebrane przez niego dane pozwalają również lepiej poznawać naszą galaktykę.

W najnowszej analizie astronomowie wykorzystali dane z pierwszych trzech lat obserwacji DESI, uwzględniając ponad 10 tys. gwiazd znajdujących się w odległości od około 30 tys. do 310 tys. lat świetlnych od centrum Drogi Mlecznej. Badacze skupili się na dwóch szczególnych populacjach starych gwiazd – cefeidach typu RR Lyrae oraz gwiazdach niebieskiej gałęzi poziomej (BHB).

Pierwsza grupa jest szczególnie przydatna w astronomii, ponieważ gwiazdy RR Lyrae regularnie zmieniają swoją jasność. Tempo tych zmian pozwala określić ich rzeczywistą jasność, a następnie obliczyć odległość od Ziemi.

Można je więc traktować jak naturalne kosmiczne latarnie, które pomagają mierzyć przestrzeń w naszej galaktyce. Gwiazdy BHB również są użytecznymi wskaźnikami odległości. Są jasne, a ich adekwatności pozwalają astronomom stosunkowo dokładnie określać, jak daleko się znajdują.

Samo ustalenie odległości nie wystarczy jednak do zważenia galaktyki. Potrzebna pozostało informacja o ruchu gwiazd. Tutaj do gry weszły dane z europejskiego teleskopu kosmicznego Gaia. Obserwatorium to niezwykle precyzyjnie mierzy położenie i ruch gwiazd na niebie.

Zestawienie pomiarów prędkości uzyskanych przez DESI z danymi o ruchu własnym gwiazd z misji Gaia pozwoliło naukowcom odtworzyć ich trójwymiarowy ruch w przestrzeni.

Masa biliona Słońc

W efekcie powstał zbiór ponad 10 tys. gwiazd, dla których można było określić nie tylko odległość, ale również sposób poruszania się wokół centrum Drogi Mlecznej. To właśnie takie dane są najważniejsze przy szacowaniu masy galaktyki.

Zespół DESI wykorzystał cztery niezależne techniki modelowania dynamiki gwiazd. Wszystkie zostały następnie sprawdzone na sztucznych zbiorach danych przygotowanych na podstawie symulacji kosmologicznych.

Wynik przeprowadzonej analizy jest bardzo konkretny. Całkowita masa Drogi Mlecznej wynosi według zespołu DESI około 1,19 biliona mas Słońca. Niepewność oszacowania wynosi około 11 proc. Oznacza to, iż najbardziej prawdopodobny przedział wyników mieści się w granicach od około 1,07 do 1,33 biliona mas naszej gwiazdy.

Idź do oryginalnego materiału