1 tydzień temu
Ochrona nieletnich, elastyczność zatrudnienia B2B, ulgi podatkowe oraz państwowy mecenat nad kulturą cyfrową. Podczas tegorocznej edycji Games Industry Conference zaprezentowano specjalny raport stanowiący jednomyślny głos polskiego gamedevu w dialogu z regulatorami.
Pierwszy dzień Game Industry Conference to również premiera raportu Prawne Wyzwania Branży GameDev 2026. Raport, spisany pod redakcją dr Jakuba Marszałkowskiego, Łukasza Rodaka, Michała Skrzywanka, Adama Allena oraz Marty Dominiak-Spornej, został przygotowany na podstawie paneli, wystąpień i rozmów przedstawicieli branży podczas GIC’25. Jak czytamy już w przedmowie, raport, jest drugą, zaktualizowaną wersją dokumentu, powstałego po Legal Summit Game Industry Conference 2025. Zawiera aktualizacje wynikające ze zmian, jakie zaszły pomiędzy publikacją jego pierwszej wersji w lutym 2026 r. Podkreśla to dynamikę i wymiar wyzwań, przed jakimi stoi branża gamedev w Polsce i Europie: zaledwie kilka miesięcy wystarczyło, aby wiele spośród spostrzeżeń zawartych w raporcie wymagało dostosowania do bieżących realiów lub znalazły potwierdzenie w rzeczywistości.
Fala regulacyjna i groźba utraty konkurencyjności
Największym zagrożeniem, na które wskazują twórcy gier, jest postępująca nadregulacja rynku europejskiego. Wprowadzanie kolejnych unijnych i krajowych aktów prawnych (takich jak Digital Services Act czy procedowane przepisy typu UK’s Age Appropriate Design Code oraz polski IUKiC Act) nakłada na studia deweloperskie szereg nowych wymagań administracyjnych i technicznych.
„Mamy do czynienia z dużą ilością regulacji, która w naszym odczuciu nie zawsze jest potrzebna, a bardzo często jest po prostu chybiona. Skutkuje to tym, iż nasza konkurencyjność wobec państw spoza Unii Europejskiej spada” – zauważają autorzy raportu.
Branża podkreśla przy tym, iż od lat z powodzeniem stosuje sprawnie działające mechanizmy samoregulacji, takie jak system oceniania PEGI, a nakładanie na deweloperów obowiązków filtrowania treści cyfrowych (często wykraczających poza charakter samych gier) jest ponownym „wymyślaniem koła na nowo”.
Stabilność zatrudnienia i umów B2B
Sercem branży kreatywnej są ludzie – wysoce wyspecjalizowani programiści, graficy, animatorzy czy muzycy. Polskie studia w dużej mierze opierają współpracę ze specjalistami na modelach B2B oraz umowach cywilnoprawnych, odpowiadając na potrzebę elastyczności zgłaszaną przez samych pracowników. Cieniem na tej elastyczności kładzie się jednak ryzyko masowych przekwalifikowań umów B2B na umowy o pracę przez organy kontrolne. Przedstawiciele gamedevu postulują o przewidywalność i stabilność interpretacyjną, wskazując, iż przeregulowanie i sztywność prawa pracy uderzą bezpośrednio w płynność realizowanych projektów.
System wsparcia nie nadąża za realiami monetyzacji
Mimo istnienia zachęt podatkowych oraz ulg na działalność B+R czy IP Box, przepisy często mijają się z praktyką rynkową. Obecne ramy prawne bywają niedostosowane do nowoczesnych modeli monetyzacji gier – takich jak sprzedaż mikrotransakcji, mikropłatności wewnątrz aplikacji, reklamy czy modele subskrypcyjne.
Równie istotnym problemem pozostaje mecenat publiczny. Choć istnieją programy grantowe wspierające przemysły kreatywne (np. poprzez Instytut Przemysłów Kreatywnych), ich budżety wciąż drastycznie odbiegają od rzeczywistych kosztów produkcji współczesnych gier.
„Nawet po zapowiadanym trzykrotnym wzroście budżetu grantowego [dla Instytutu Przemysłów Kreatywnych – przyp. red.] do 15 milionów złotych, mówimy o kwotach, które przy kosztach stworzenia gier klasy AA czy AAA stanowią zaledwie ułamek zapotrzebowania” – wskazano podczas prezentacji.
Nie tylko dla prawników – przewodnik dla całego ekosystemu
Raport został przygotowany w sposób modularny i przystępny, tak aby stanowić praktyczne narzędzie nie tylko dla działów prawnych, ale także dla menedżerów, zespołów HR i operations, a take marketingowców i wydawców.
Najważniejszym wnioskiem z zaprezentowanego raportu jest apel o stałą i merytoryczną współpracę na linii branża–rząd. Przedstawiciele sektora nie oczekują przywilejów, ale głosu doradczego i partnerskiego traktowania przy tworzeniu prawa, które bezpośrednio wpływa na cyfrową gospodarkę kraju.
Najważniejsze aspekty raportu:
Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) a umowy B2B – Od lipca 2026 roku PIP zyskała uprawnienie do samodzielnej reklasyfikacji umów cywilnoprawnych (w tym kontraktów B2B) na stosunek pracy w drodze decyzji administracyjnej. Branża opierająca się na elastycznych formach współpracy i pracy projektowej stoi przed koniecznością pilnego audytu umów oraz urealnienia modeli współpracy w 12-miesięcznym okresie przejściowym.
Wpływ Sztucznej Inteligencji (GenAI) na prawa autorskie i ulgi podatkowe – Wygenerowane w całości przez AI grafiki i kody nie stanowią utworów w świetle prawa autorskiego. Oznacza to brak ochrony prawnoautorskiej oraz ryzyko utraty preferencji podatkowych, takich jak ulga IP Box czy 50% KUP. najważniejsze staje się wdrożenie standardu „humans direct, AI assists” oraz skrupulatne ewidencjonowanie ludzkiego wkładu twórczego.
Zasada transparentności treści syntetycznych (AI Act) – Zgodnie z unijnym rozporządzeniem o sztucznej inteligencji (AI Act), wydawcy gier stosujący systemy GenAI muszą wdrożyć mechanizmy oznaczania treści syntetycznych, co w praktyce wiąże się z wyzwaniami operacyjnymi dotyczącymi tego, kiedy i w jaki sposób informować gracza o użyciu AI.
Wyzwania związane z ochroną mechanik gier a „gąszcz patentowy” – Czyste zasady i mechaniki gier nie podlegają ochronie patentowej (są uznawane za abstrakcyjne idee). Zjawisko tzw. patent thickets (gąszczu patentowego) ze strony dużych korporacji utrudnia mniejszym studiom niezależnym (indie) wprowadzanie innowacji z obawy przed kosztownymi sporami prawnymi.
Kontrowersje wokół wirtualnych walut i płatności w grach (CPC Network) – Sieć Współpracy w Zakresie Ochrony Konsumenta (CPC Network) dąży do traktowania każdej transakcji w grze jako umowy konsumenckiej oraz wymogu podawania cen w realnych walutach. Choć branża popiera ochronę konsumentów (zwłaszcza dzieci), wskazuje, iż część nowych wytycznych ma charakter restrykcyjnego „soft law”, które paraliżuje operacyjną elastyczność gier.
Wdrożenie dyrektywy o jawności wynagrodzeń – Nadchodzące przepisy nakładają na pracodawców zatrudniających pracowników na umowę o pracę obowiązek wprowadzenia neutralnych pod względem płci kryteriów awansu i siatek płac, podawania widełek płacowych w rekrutacji oraz raportowania luki płacowej (szacowanej w polskim gamedevie na kilkanaście procent).
